بهعبارتی ما در گروهها و صفحات ایرانی موجود در فیسبوک با همهمهای مواجه هستیم که در آن کسی صدای دیگری را نمیشنود. تبلیغات غیرحرفهای تو ذهن مخاطب دامی پهن شده است که وقتی با اون مواجه میشه جیبهاشو محکم میگیره و راهی برای فرار از کنارش پیدا میکنه. هرچه سلجوقیان جای خود را در ماوراالنهر و خراسان محکم کرده بیشتر بسوی غرب رو میآوردند و هرچه زمان از کوچ اولین نسلهای اوغوز- ترکمن میگذشت، آنها بیشتر خصوصیات فرهنگی و اداری محلی میگرفتند: آنها در ایران «ایرانی» و در سرزمینهای روم و بیزانس «رومی» (و دیر تر «عثمانی») میشدند. در پست «نقدی منصفانه به عملکرد نظام» گفتگو شکل گرفته است، خوانندگان نظرات انتقادی خود را درباره بالاترین مقامات حکومتی ابراز کرده و ارائه آن را مشروع دانستهاند. ولی نگاهی به گروهها و صفحات مورد مطالعه، نشان میدهد که در بیشتر موارد نویسنده پست پاسخی به نظرات و سوالات خوانندگان و یا اعضای گروه نمیدهد؛ یعنی مهم حرف زدن و گفتن است نه فراهم شدن فضا برای گفتگو و در نهایت شکلگیری حوزه عمومی. اما نگاه دقیقتر و عمیقتر به مسئله، ما را متوجه این امر میکند که فضای گروهها و صفحات فیسبوک گرچه به افزایش دسترسی به اطلاعات منجر میشوند اما این مسئله بیشتر جنبه کمّی دارد و از لحاظ کیفی تأثیر چندانی ندارد.

البته باید توجه داشت از آنجا که در روش کیفی تعداد نمونه اندک است، یافتههای پژوهش خاصیت تعمیمی ندارد. با توجه به برخی ویژگیهای شبکههای اجتماعی مجازی همچون امکان تولید اطلاعات برای دسترسی همگانی، فضایی برای بیان آزادانه افکار، مطرح شدن موضوعات مدنی، درج نظرات برای شکلگیری گفتگو و غیره میتوان انتظار داشت که شبکههای اجتماعی اینترنتی امکان احیاء حوزه عمومی را داشته باشند و فضایی را بهوجود که در آن کاربران بتوانند به صورت برابر و فارغ از قدرت به بحث و گفتگو درباره مسائل روز بنشینند و از این طریق افکار عمومی بهعنوان صدای مردم در جامعه شکل بگیرد و بدین گونه به پیشبرد دموکراسی در جامعه کمک کند. اما درباره کامنتها و پستها که موضوع بحث پژوهش حاضر است، در هر 10 گروه و صفحه، نظرات پس از تائید ادارهکننده آن منتشر میشود و بنابراین ادارهکننده گروه برای حفظ و تداوم مسیر گروه خود علاوه بر معیارهای شخصی تا حدودی ملاکهای قدرت را نیز در تایید این نظرات لحاظ مینماید. انتخاب پلتفرمها نیز کاملا با خودتان است. البته در مواردی که گفتگو شکل میگیرد (معمولاً بین نویسنده پست یا ادارهکننده گروه با یک عضو گروه، یا در بهترین حالت با مشارکت چند نفر از کسانی که به درج نظرات خود اقدام کردهاند) به ندرت اتفاق میافتد که بحث منطقی باشد و معمولاً افراد در رسیگما اس ام اسن به ملاک و معیار برای صحبت کردن با هم مشکل دارند و میتوان دلیل این امر را در این دانست که هر کسی بدون توجه به صحبتهای دیگران سعی در بر کرسی نشاندن حرفهای خود دارد.

در بخش کامنتها یا اظهارنظرهای اعضای گروه و بازدیدکنندگان، عملاً اطلاعاتی در اختیار دیگران قرار نمیگیرد و به آنچه در پست عرضه شده چیزی اضافه نمیشود، البته در این مورد میتوان بعضی پستهای گروه «دانشجویان جامعهشناسی» را استثنا دانست که از آنجایی که نویسنده با مخاطبان (مخصوصاً دانشجویان) وارد بحث میگردد گاه مخاطبان و یا خود نویسنده اطلاعاتی را اختیار دیگران قرار میدهند که دسترسی به آنها خارج از محیط فیسبوک دشوار است. همچنین، سایبرلوفینگ و آسیبپذیری از تعدیهای غیراخلاقی سایبری، رابطۀ منفی و معنیداری با احساس شادکامی دانشجویان دارد. بنابراین فیسبوک گرچه میتواند فضایی را برای بیان آزادانه افکار و عقاید در اختیار کاربران قرار دهد اما در عمل دولتها با فیلتر کردن آن مانع از تبلیغ آزادانه افکار میشوند. میتوان گفت ممکن است فضای گروهها و صفحات فیسبوک مکانی را برای افراد فراهم کند که در آن به تبلیغ عقاید خود بپردازند اما فیلترینگ موجود در فضای سایبر ایرانی و بهویژه شبکه اجتماعی فیسبوک ناقض این ویژگی اینترنت برای احیای حوزه عمومی است که در آن میتوان آزادانه به تبلیغ افکار و عقاید خود پرداخت. حتی میتوان گفت در فضای فیسبوک ما شاهد چندپاره شدن اطلاعات و واقعیتها هستیم به این معنا که در گروهها و صفحات فیسبوک همه صحبت میکنند و مینویسند اما کسی این مطالب را نمیخواند یا تعداد معدودی آنها را میخوانند.

ما در ادامه این محتوا قصد داریم برای شما بیشتر در رابطه با تبلیغات و استراتژی های لازم در این زمینه صحبت کنیم. برای صحبت در مورد این بُعد به شواهد بیرونی (از نمونه پژوهش) نیاز است، چرا که برای غیاب موضوعات از پستها و نظرات گروهها و صفحات تحقیق نمیتوان شاهد آورد. همچنین میتوان گفت که اگر چه فیسبوک به مردم فرصت میدهد تا به طور برابر در گفتگو ابراز وجود کنند اما در گروهها و صفحات ایرانی به ندرت گفتگو شکل میگیرد، حتی در مواردی که گفتگو شکل میگیرد در این گفتگوها به ندرت بحث منطقی در میگیرد و دسترسی به اجماع یا توسیگما اس ام اس غیر ممکن به نظر میرسد. بنظر میرسد برای هر دو طرف خوب شده است و در نهایت این دو طرف بالاخره با همدیگر آمیزش یافتهاند. بلکه هدف ما تطبیق الگوی حوزه عمومی بر چند گروه و صفحه فوق است که به روش هدفمند و با معیارهای خاص این پژوهش انتخاب شدهاند. او که در سال های مشروطه خواهی، مرام اصلی گروه خود یعنی حزب دمکرات ایران را «انفکاک کامل قوهٔ سیاسی از قوهٔ روحانی، ایجاد نظام اجباری، تعلیم اجباری مجانی، ترجیح مالیات مستقیم بر غیرمستقیم، تقسیم املاک میان رعایا، آزادی تجمع و تحزب و برابری در مقابل قانون صرفنظر از نژاد و قومیت و مذهب…